İstanbul'daki üniversitelerde 'Dumansız Kampüs' dönemi

İstanbul'daki bazı üniversiteler, kampüs sınırları içinde tütün ürünlerinin kullanımını sınırlandıran düzenlemeleri uygulamaya koydu. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi ve İbn Haldun Üniversitesi'nde hayata geçirilen 'Dumansız Kampüs' uygulamalarıyla öğrencilerin ve personelin pasif içicilikten korunması hedefleniyor.

SBÜ'de 2021'den beri Dumansız Üniversite uygulaması sürüyor

Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde (SBÜ) 21 Eylül 2021'de Senato kararıyla yürürlüğe giren Dumansız Üniversite uygulaması, tüm yerleşkelerde öğrenciler, akademik ve idari personel ile ziyaretçileri kapsıyor. Binaların kapalı alanları, Senato tarafından belirlenen sigara içme alanları dışındaki açık alanlar, üniversiteye ait resmi ve servis araçları ile kampüs içindeki özel araçlarda da tütün ürünü kullanımına izin verilmiyor.

Uygulama, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 19 Temmuz 2025'te Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi Kanunu'nun yıl dönümünde gençlerle buluştuğu programda da gündeme geldi. SBÜ öğrencisi Zeynep Yaren Duman, programda söz alarak 'Benim üniversitem olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi, dumansız kampüs projesine önemli bir adım attı. Şimdi buradan tüm üniversite yönetimlerine seslenmek istiyorum: Kampüslerimiz lütfen nikotinsiz ve dumansız olsun.' çağrısında bulundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu sözlere karşılık konuyu SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ile konuşacaklarını aktardı.

SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, üniversitenin Türkiye'de ilk Dumansız Üniversite kararını 2021'de aldığını hatırlatarak kapılardan, mekanlardan, yurtlardan ve dersliklerden uzak, kampüsün binde birinin altında bir alanı dumanlı bölge olarak belirlediklerini, geri kalan tüm mekanları dumansız hale getirdiklerini söyledi. Aydın, öğrencilere üniversiteye geldikleri andan itibaren tütün bağımlılığının zararlarına ilişkin düzenli eğitimler verildiğini belirterek 'Önemli bir oranda da dumansız üniversiteyi savunan bir öğrenci kitlesi oluştu. Dumansız üniversite kurallarının hemen hemen hiç bozulmadığı bir üniversite konumuna geldik' dedi.

Aydın, üniversitenin sağlık temalı olmasının bir avantaj sağladığını belirterek, 'Sağlığı önemseyen bir mesleğe sahip olacak öğrencinin sağlığı bozucu, bağımlılık yapıcı bir hikayenin içerisinde olmamasını istiyoruz, kendileriyle hemen hemen her alanda konuşuyoruz' dedi. SBÜ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencisi Şevval Koçak, 'Genel kampüsümüz koruma altına alındı ve burada biz nefes almakta açıkçası bazen zorlanıyorduk. Şimdi yoldan geçerken bile buna maruz kalmayacağımız için çok memnunum' ifadelerini kullandı.

SBÜ Ebelik Bölümü öğrencisi Cemrenur Sude Büyükemir, belirlenen alanlar dışında sigara kullanımının kalkmasının izmarit çöplerini azalttığını belirterek 'Sigara kokusuna da dumanına da maruz kalmıyorsun. Bu da pasif içiciler için çok iyi bir şey' dedi. Aynı bölümden Elif Su Polat ise 'Ben sigara kullanmıyorum, arkadaşlarım yanımda içtiğinde de pasif bir içici olarak bu beni rahatsız ediyor' diyerek uygulamayı olumlu değerlendirdi.

İZÜ'de sarı çizgili alanlar dışında sigara yasak

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nde (İZÜ) de kampüs sınırları içinde sigara ve tütün ürünlerinin kullanımına yönelik düzenleme yapıldı. 15 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giren uygulamayla, zeminleri sarı çizgilerle belirlenen özel alanlar dışında kampüsün açık ve kapalı tüm bölümlerinde tütün ürünü kullanımı yasaklandı.

İZÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Küçük, 2008'de hayata geçirilen Dumansız Hava Sahası uygulamasının son yıllarda zayıflamaya başladığını, bunun kampüse de yansıdığını belirterek, öğrencilerin ve personelin bina girişlerinde sigara içtiğini, izmaritlerin de kirlilik oluşturduğunu kaydetti. Küçük, 'Bunun daha önemlisi gençlerimizi o zehrin uzun vadede vereceği zararlardan kurtarmak, bir farkındalık oluşturmak' dedi.

Küçük, sigara içenlerin özgürlüğünün kısıtlanmadığını, kampüste belirlenen 11 sarı bölgede sigara içilebildiğini söyledi. 'Sigara içmek yasak değil kampüsümüzde, Buyurun şurada için diyoruz. Bir farkındalık oluşturursa ne mutlu bize' diyen Küçük, 630 dönümlük yeşil kampüste stres için ormanda koşmanın da mümkün olduğunu belirtti.

İZÜ Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği öğrencisi Abdürrahim Köseoğlu, uygulamanın mantıklı ve faydalı olduğunu, belli alanlarda içilebiliyor olmasının sigara kullanımını azaltabileceğini söyledi. Endüstri Mühendisliği Bölümü öğrencisi Nermin Kiraz ise 'Ortak alanları kullanımımız daha da konforlu hale geldi' diyerek uygulamayı olumlu bulduğunu belirtti.

İHÜ'de davranışsal bağımlılığa karşı destek programları

Uygulamanın hayata geçirildiği üniversitelerden İbn Haldun Üniversitesi (İHÜ) Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Özcan Erkan Akgün, dumansız hava sahası ve dumansız kampüs uygulamalarını uzun zamandır hedeflediklerini, mütevelli heyeti ve rektörün konuya önem verdiğini belirtti. Akgün, sigara içilebilir alanların derslik, kütüphane ve kafeterya gibi ortak kullanım alanlarının dışında belirlenmesinin pasif içiciliği önlemek açısından kritik olduğunu söyledi.

Akgün, Rehberlik Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin 2 yıldır tüm öğrencilere yönelik davranışsal bağımlılıkla ilgili destek hizmetleri sunduğunu belirtti. Sanat, Kültür, Spor Daire Başkanlığı'nın da spor ve kültürel faaliyetleri teşvik ederek zararlı kullanımları azaltmayı amaçladığını aktardı. Akgün ayrıca sosyal medya ve dijital kumar gibi davranışsal bağımlılıkların da gençler arasında yayıldığını belirterek bu konuda Yeşilay ile ortak projeler yürüttüklerini söyledi.

İHÜ Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü öğrencisi Hatice Rümeysa Avcı, aktif içici olmasa bile pasif içici konumunda olduğu için arkadaşlarının artık ortak alanlarda sigara kullanmayacak olmasından memnun olduğunu kaydetti. Yeni Medya ve İletişim Bölümü öğrencisi Yusuf Zahid Karahamza ise 'Yürüyüş yollarında, bina giriş çıkışlarında sigara içen arkadaşlarımız oluyordu. Bu da bizim sağlığımız açısından oldukça tehlike teşkil ediyordu' dedi.