Vucic BM'de: Uluslararası sistem çöktü

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada çarpıcı bir tespitte bulundu: "Bildiğimiz uluslararası sistem çöktü, artık mevcut değil." Vucic'e göre dünya, iki temel güç merkezi ile güçlü bölgesel aktörler etrafında şekillenen yeni bir düzene giriyor.

Bölgesel aktörlerin yükselişi

Vucic, önemli siyasi, ekonomik, askeri ve teknolojik kapasitelere sahip bölgesel aktörlerin sayısının arttığı bir döneme girildiğini vurguladı. Bu aktörlerin kendi çevrelerini şekillendirmeye ve küresel gelişmeleri kendi koşulları doğrultusunda etkilemeye çalıştığını belirtti.

"Gücün daha karmaşık ve daha az öngörülebilir biçimde dağıldığı, olası çatışma riskinin son birkaç on yılda olduğundan daha yüksek seviyeye çıktığı bir döneme giriyoruz" diyen Vucic, bu risklerin artık devletler arası geleneksel silahlı çatışmalarla sınırlı olmadığını söyledi. Ekonomik baskı, teknolojik kısıtlamalar, kaynak ve pazar rekabeti, siber saldırılar ile dezenformasyonun da karşı karşıya gelişlerin yeni biçimleri arasında yer aldığını aktardı.

Çifte standart suçlaması

Ukrayna'daki savaş bağlamında uluslararası kamu hukuku ilkelerine uyulması yönünde çok sayıda çağrı yapıldığını hatırlatan Vucic, bazı ülkeleri bu konuda çifte standart uygulamakla suçladı. "Aynı ülkelerin büyük çoğunluğu, bizzat kendilerinin BM Şartı'nı ayaklar altına aldıkları ve uluslararası kamu hukuku sisteminin temellerini yıktıkları gerçeği karşısında utanmazca ve pervasızca sessiz kalıyor. Bugün ise ne pahasına olursa olsun bu ilkelere dönmek istiyorlar" dedi.

Bu ülkelerin, kendilerinden daha güçlü aktörlerin geçmişte kendilerinin başvurduğu ihlalleri gerçekleştirdiğini gördüğünü savunan Vucic, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ülkeleri de suçladı. Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne tam üyeliğinin stratejik öncelikleri arasında yer almaya devam ettiğini vurgularken, hem bazı AB üyesi ülkelerde hem de aday ülkelerde uzun süredir devam eden "genişleme yorgunluğunun" görmezden gelinemeyeceğini kaydetti.

BM'ye daha fazla ihtiyaç var

BM Güvenlik Konseyinin en aktif olması gereken krizlerde çoğu zaman tıkandığını söyleyen Vucic, örgütün diğer bölümlerinin de mali baskılar, birbiriyle örtüşen yetkiler, bürokratikleşme ve üye ülkelerin daha somut sonuçlar görmeye yönelik talepleriyle karşı karşıya bulunduğunu belirtti. "Ancak bütün bunlar, BM'ye daha az ihtiyaç duyduğumuz anlamına gelmez. BM'ye belki de her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuyoruz" ifadesini kullandı.

Devletlerin son 80 yılda aynı çıkarları paylaştıkları için değil, anlaşmazlıkları silah zoruyla çözmenin maliyetinin çok yüksek olduğunu anladıkları için BM çatısı altında bir araya geldiklerini kaydeden Vucic, çok taraflılığın da bu anlayış sonucunda ortaya çıktığını ifade etti. Sırbistan'ın komşularıyla barışı koruyarak, sınırlarından uzaktaki barışı koruma misyonlarına katılarak, tehlike altındaki ülkelere yardım ederek ve üstlendiği yükümlülükleri yerine getirerek çok taraflılığa katkı sağlamaya çalıştığını sözlerine ekledi.