Uzmandan yağmur hasadı çağrısı: Barajlar artırılmalı
NKÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Halim Orta, sert ve hızlı yağışların yer altı sularını yeterince beslemediğini belirterek yağmur hasadı ve baraj sayısının artırılması gerektiğini söyledi.
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, Türkiye genelinde yaşanan son yağışların yer altı sularına etkisini değerlendirdi. Orta, son bir ayda İstanbul başta olmak üzere ciddi sel felaketlerinin yaşandığını hatırlatarak bunun kuraklık senaryosunun bir parçası olduğunu ifade etti.
Dünya kurulduğundan bu yana yeryüzündeki toplam su miktarının hiç değişmediğini vurgulayan Orta, asıl önemli olanın suyun zaman ve mekan içindeki dağılımı olduğunu söyledi. Uzun süreli kuraklıkların ardından yaşanan sert yağışların istenmeyen sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Dere yataklarına yapılaşma uyarısı
Sel felaketlerinin nedenlerine değinen Orta, bu durumun doğaya rağmen yaşama çabasından kaynaklandığını söyledi. Dünyanın hiçbir yerinde dere yataklarının üzerinin kapatılmadığını, bu alanlara yerleşim ve yapılaşma yapılmaması gerektiğini, dere yataklarının daraltılmaması gerektiğini vurguladı.
Orta, bu kurallara uyulmadığında 500 yılda bir gerçekleşmesi beklenen debi artışlarının, İstanbul'da bu yıl yaşandığı gibi daha sık görülebileceğini ifade etti. Hidrolojik olayların istatistiğinin kestirilmesinin son derece zor olduğunu, bu konuda bilgi ve bilimin Türkiye'de mevcut olduğunu ancak elde edilen sonuçların uygulanması için irade gösterilmesi gerektiğini söyledi. Dere yataklarına yapılan yapılaşmanın er ya da geç, on yıl veya yüz yıl sonra benzer felaketlere yol açacağını belirtti.
Yağmur hasadı ve baraj sayısının artırılması gerekiyor
Sert ve hızlı düşen yağışların yer altı sularının beslenmesi açısından çok anlam ifade etmediğini belirten Orta, bu tür yağışların belirli bir zaman aralığında hızlı yağması nedeniyle yüzey akışları oluşturduğunu söyledi. Bu suları tutmanın yolunun yağmur hasadı yapmak olduğunu, yer üstü su depolama yapılarının geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Orta, uygun yerlerde baraj ve göl sayısının artırılması gerektiğini vurguladı. İstanbul dahil Türkiye'nin birçok yerinde barajların doluluk oranının yüzde 100'e ulaştığını, bunun önemli bir süre boyunca su sıkıntısı yaşanmayacağı anlamına geldiğini söyledi.
Kar yağışı yer altı suyunu yükseltir
Kış aylarındaki kar yağışlarının yer altı suları açısından önem taşıdığını belirten Orta, yer üstü su kaynaklarının geliştirilmesi ve bu sürecin iyi yönetilmesi gerektiğini söyledi. Son düşen yağışların yer altı sularına etkisinin çok önemli olduğunu söyleyemeyeceğini belirtti.
Orta, en etkili yer altı suyu besleme türlerinden birinin kar yağışı olduğunu, düşük tempoda başlayıp bir hafta ile on gün arasında kesilmeden devam eden yağmurların da etkili olabileceğini söyledi. Kar örtüsü oluşması halinde yer altı sularındaki seviye yükselişinin görülebileceğini ancak bu konuda fazla umutlu olunmaması gerektiğini, toprağın bir birim beslenirken üç birim çekildiğini belirtti. Kuraklığın ötesinde kontrolsüz ve aşırı kullanımın su seviyelerini en alt noktalara düşürdüğünü, kuraklığın bu süreci tetikleyip hızlandırdığını sözlerine ekledi.
