Yayınlanma:
Türk Dünyası Ankara’da Tarımdan Uzaya Kadar İş Birliklerine Odaklanacak
29-30 Ekim’de Ankara’da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13’üncü Zirvesi’nde gözler tarımdan uzaya, ticaretten ulaştırmaya kadar iş birliklerinde olacak. Türkiye, dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralacak; tam üyelerle yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.
29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13'üncü Zirvesi'nde gözler tarımdan uzaya, ticaretten ulaştırmaya kadar çeşitli alanlardaki iş birliklerine çevrildi.
2026 yılı "Türk Dünyası Turizm Başkenti" seçilen Ankara, temmuz ayındaki NATO Zirvesi'nin ardından bir başka uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Türk dünyası liderlerini bir araya getirecek zirve 29-30 Ekim'de başkentte yapılacak.
Zirve takvimi
- 29 Ekim: Dışişleri Bakanları Konseyi toplanacak.
- 30 Ekim: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla zirve toplantısı yapılacak.
- 30 Ekim: Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un Türk iş dünyasıyla buluşması planlanıyor.
Toplantıda teşkilat bünyesindeki iş birliğinin mevcut durumu ve geleceğe yönelik perspektiflerin yanı sıra ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması öngörülüyor.
Türk Dünyası 2040 Vizyonu'ndaki ekonomik başlıklar da masada
Liderlerin, TDT'nin öncelikli faaliyet alanlarında kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmeleri bekleniyor. Bu alanlar şöyle sıralanıyor:
- Siyasi iş birliği
- Ticaret ve yatırım
- Ulaştırma ve bağlantısallık
- Enerji
- Dijital dönüşüm
- Kültürel ve insani iş birliği
- Kurumsal gelişim
Bu kapsamda Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın pekiştirilmesine ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut iş birliğinin ilerletilmesine özel önem verilecek.
Dönem başkanlığı Türkiye'ye geçecek
Zirvede Türkiye, TDT Dönem Başkanlığı'nı Azerbaycan'dan devralacak. Devlet başkanlarının, iş birliğinin derinleştirilmesine ve TDT'nin kurumsal yapısının güçlendirilmesine yönelik çeşitli karar ve belgelerle birlikte Ankara Bildirisi'ni kabul etmeleri öngörülüyor.
Zirvede Türk iş dünyasının çeşitli etkinliklerle bir araya gelmesi de bekleniyor. Bu görüşmelerde Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük prosedürleri ve lojistik maliyetler ön plana çıkacak.
Dijital teknolojiler ve uzayda iş birliği
Teşkilata üye ülkelerin masasında ulaştırmadan dijital teknolojilere, tarımdan uzaya kadar pek çok iş birliği başlığı bulunuyor.
- Orta Koridor: Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önemli fırsatlar barındırıyor.
- Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı: Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma iş birliğinin öne çıkan unsurlarından biri.
- Dijital ekonomi: TDT üyeleri arasındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilmesi hedefleniyor.
Türkiye, haziranda bu anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştu.
Tarım alanında ortak veri platformu
Dijital alandaki iş birliği tarıma da yansıyor. Üye devletler arasında veri değişimi ve akıllı çözümler için "TDT Dijital Tarım Veri Platformu" kurulması projesi öne çıkıyor.
Uzay alanında ise son olarak 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026), teşkilatın koordinesinde yürütülen ortak küp uydu projesindeki mevcut iş birliğinin devamı niteliğinde bir çerçeve anlaşma imzalandı.
Türkiye'nin TDT tam üyeleriyle ticareti 17 milyar dolara yaklaştı
Zirvede yapılacak görüşmelerin ve toplantıların ekonomik ve ticari ilişkilere katkı sağlaması öngörülüyor. Türkiye, son yıllarda teşkilata üye ülkelere karşı net ihracatçı konumunda.
Aşağıdaki tablo, Türkiye'nin teşkilata tam üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile dış ticaretini gösteriyor:
| Yıl | İhracat | İthalat |
|---|---|---|
| 2021 | 6,2 | 4,2 |
| 2022 | 6,9 | 6,2 |
| 2023 | 8,8 | 6,4 |
| 2024 | 10 | 6,5 |
| 2025 | 9,6 | 7,3 |
Böylece Türkiye ile TDT'ye üye ülkeler arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.
Geçen yılki ihracata ülkeler bazında bakıldığında Kazakistan 3,2 milyar dolarla ilk sırada yer aldı. Onu 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan izledi.
Türkiye'den 8 ayda 6,1 milyar dolarlık ihracat
Türkiye'nin üye ülkelere ihracatı bu yılın ilk 8 ayında 6,1 milyar dolara, ithalatı 5,4 milyar dolara ulaştı. Böylece söz konusu dönemde dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaştı.
İhracatta ilk sırada 2 milyar dolarla Kazakistan geldi. Onu 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan izledi.
Üye, gözlemci ülkeler ve kuruluşlar
TDT bünyesinde "üye ülkeler"in yanı sıra Türkmenistan, Macaristan ve KKTC "gözlemci ülkeler", Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ise "gözlemci kuruluş" olarak yer alıyor.
Bu haber, zirve öncesinde belirlenen program ve gündem bilgilerine dayanmaktadır. Zirvenin ardından yapılacak resmî açıklamalara göre güncellenecektir.
