ODTÜ: Akdeniz körfezlerinde oksijen yarı yarıya düştü

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Deniz Bilimleri Enstitüsü'nden 14 bilim insanının katılımıyla 5-15 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen Akdeniz İzleme Seferi'nin ilk sonuçları ortaya çıktı. Türkiye'nin Akdeniz kıyıları boyunca yürütülen çalışmada deniz sıcaklığı, oksijen seviyesi, ışık geçirgenliği, bulanıklık ve kirlilik göstergeleri gibi birçok parametre incelendi.

Sefer sonuçlarını değerlendiren ODTÜ İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, İskenderun ve Mersin körfezlerinde dip sularındaki oksijen seviyesinin litrede normalde 7 miligram civarında olması gerekirken 4'e kadar düştüğünü açıkladı. Salihoğlu, 'Oksijenin bu kadar düşmesi çok endişe verici. Korktuğumuz o kötü senaryoya geldik' ifadelerini kullandı.

Kirlilik ve ötrofikasyon uyarısı

Salihoğlu, aşırı yağışların ardından nehirler ve şehirlerden denize taşınan kirleticilerin özellikle Mersin ve İskenderun körfezlerinin iç kesimlerini etkilediğini belirtti. Deniz kirliliğinin yalnızca plastikten ibaret olmadığını vurgulayan Salihoğlu, şehir atıkları, nehirler ve yayılı kaynaklardan gelen azot ve fosfor yüklerinin denizlerde ötrofikasyona yol açtığını söyledi.

Son seferde deniz bulanıklığının bugüne kadar ölçülenlerin çok üzerinde olduğunu kaydeden Salihoğlu, 'Işık geçirgenliği çok azalmış. Alg çoğalması çok fazla. Bu durum körfezlerde üreyebilecek zararlı alglerin insan sağlığı açısından tehdit oluşturmasına neden olabilir' dedi. Yetkili, Antalya Körfezi gibi daha dinamik deniz koşullarına sahip bölgelerde su kalitesinin arttığını ve oksijen azlığının gözlemlenmediğini aktardı.

Yüksek sıcaklık ve plastik kirliliği

Salihoğlu, açık denizde Türkiye'nin Akdeniz kıyılarındaki ortalama deniz suyu sıcaklıklarının bugüne kadarki değerlerde seyrettiğini, hatta 2024-2025 dönemine göre daha serin sularla karşılaşıldığını belirtti. Ancak kıyılarda farklı bir tablo olduğunu, buralarda deniz suyu sıcaklığının 32 dereceye kadar çıktığını söyledi. Bakterilerin parçalanma hızının artmasının da oksijen azalmasına ek katkı yaptığını, kirlilik artışı ile sıcaklık artışının birlikte bu durumu doğurduğunu değerlendirdi.

Yüzeyde plastik kirliliği de gözlemlediklerini aktaran Salihoğlu, geçmiş ölçümlerle karşılaştırıldığında plastik kirliliğinde bir miktar artış tespit edildiğini, kesin sonuçların ise laboratuvar çalışmalarının ardından netleşeceğini ifade etti.

Sel sularının taşıdığı risk

Aşırı yağışların deniz ekosistemi üzerindeki etkisine değinen Salihoğlu, iklim değişikliğiyle birlikte aşırı yağış dalgalarının ve sellerin arttığını, bu koşulların karadaki kirliliği yoğun biçimde denize taşıyabildiğini söyledi. Seyhan ve Ceyhan gibi nehirlerin bölgedeki kirliliğin ana aktörleri olduğunu belirterek, sel sularının sedimanı yoğun biçimde taşıdığını ve erozyonu artırdığını kaydetti.

Denizdeki kirliliğin artık tahammül edilebilir boyutların üzerine çıktığını dile getiren Salihoğlu, ışık geçirgenliğinin azalması ve oksijen seviyesinin düşmesinin devam etmesi halinde biyoçeşitlilik, deniz canlıları ve insan sağlığı üzerinde etkiler görülebileceğini belirtti.