Norveç ordusunun kiralık araçlarında veri kaydı tartışması
Norveç'te askeri tatbikatta kullanılan kiralık araçların askerlerin görüntülerini, güzergâhlarını ve güvenlik kodlarını kaydettiği ortaya çıktı. Araçlardan en az ikisi Çinli Deepal markasına ait.
Norveç İç Güvenlik Birliği (Heimevernet) bünyesindeki askerler, eylül ayında düzenlenen Hovedstad Operasyonu tatbikatında kullandıkları kiralık araçlarda kendilerine ait görüntülerin kayıt altına alındığını fark etti. Konuyu ilk olarak Norveç'in ekonomi gazetelerinden Dagens Næringsliv haberleştirdi.
Habere göre tatbikatta kullanılan araçlardan en az ikisi Çinli otomobil markası Deepal'e ait modellerdi. Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, dikkatli askerlerin bir süre sonra araçlarda kayıtlı videolar bulunduğunu fark ettiğini belirterek, "Bu araçları kullandık ve bazı dikkatli askerler bir süre sonra araçlarda kayıtlı videolar bulunduğunu fark etti" dedi.
Konum bilgisi ve güvenlik kodları da kayıtta
Blanck'in aktardığına göre görüntülerde araca kimlerin girip çıktığı, aracın nerelere gittiği, kimlerin araca alındığı ve aracın farklı noktalarda ne kadar süre kaldığı görülebiliyor. Kapı ve geçitlerde kullanılan güvenlik kodlarının da kaydedildiği belirtildi. Tatbikatın ardından kayıtlar araçlardan silindi, ancak verilerin başka bir yerde depolanıp depolanmadığı bilinmiyor.
Sözleşmenin kökü Geely'ye uzanıyor
Norveç Savunma Lojistik Organizasyonu, Haziran 2024-Mayıs 2028 dönemini kapsayan ülke çapında bir araç kiralama çerçeve anlaşmasını 2024 yılında imzaladı. Dagens Næringsliv'in haberine göre anlaşmanın azami değeri 350 milyon Norveç kronu, yani yaklaşık 37 milyon dolar olarak belirlendi. Anlaşmanın birincil tedarikçisi, Hertz Norveç'i işleten First Rent A Car Norway oldu ve şirketin sahiplik zinciri Çin merkezli Zhejiang Geely Holding Group'a uzanıyor.
Modern araçlar GPS konumu, sürüş davranışları ve sensör verileri gibi çeşitli bilgileri toplayabiliyor. Norveç Savunma Malzemeleri Kurumu ise anlaşmada GPS, kameralar, sensörler, uzaktan erişim ve veri depolama konularında hangi şartların yer aldığına ilişkin bilgi vermedi. Norveç Savunması basın biriminden Aleksander Engborg Hage, elektronik sistemler ve araçlarla bağlantılı sorunların farkında olduklarını belirterek, "Ancak belirli ülkelerin üreticilerine ait araçların kullanımına yönelik genel bir yasağımız yok." ifadelerini kullandı.
Türkiye'de de benzer tartışma yaşanmıştı
Norveç'teki gelişme, Türkiye'de kısa süre önce gündeme gelen benzer bir güvenlik tartışmasını yeniden akıllara getirdi. TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, 11 Ekim'de yaptığı açıklamada yabancı elektrikli araçların TEI, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN kampüslerine alınmadığını belirtmişti.
Akşit, bu açıklamasında söz konusu araçlarda bulunan kamera ve sensörlerin çevrenin haritasını çıkarabildiğine, araçların yazılım ve kontrolünün ise kurumların elinde olmadığına dikkat çekmişti. Norveç'teki askeri tatbikatta kullanılan kiralık araçların askerlerin görüntülerini, hareket güzergâhlarını ve güvenlik kodlarını kaydettiğinin ortaya çıkması, bağlantılı araçların veri güvenliği açısından taşıdığı riskleri yeniden gündeme taşıdı.
