Demans riskinin yüzde 45'i önlenebiliyor

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 15 Temmuz'da yaptığı açıklamaya göre, dünya genelinde 57 milyondan fazla kişi demansla yaşıyor ve her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye yeni tanı konuluyor. Bu sayının 2030 yılına kadar 78 milyona, 2050 yılına kadar ise 139 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor. Demansın en yaygın türü olan Alzheimer hastalığı, vakaların yüzde 60 ila 70'ini oluşturuyor.

Alzheimer hastalığı hakkında farkındalık oluşturmak amacıyla dünya genelinde her yıl 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü olarak kutlanıyor. Beyin hücrelerinin zamanla ölümüne bağlı olarak hafıza kaybı, bunama ve bilişsel fonksiyonların azalmasıyla ilerleyen hastalık, ilk kez 1906'da Alman psikiyatrist ve patolojist Alois Alzheimer tarafından tanımlanmıştı. Hastalık günümüzde 21. yüzyılın kabusu olarak nitelendiriliyor.

Küresel maliyeti trilyon dolarları buluyor

Demans, küresel çapta yedinci önde gelen ölüm nedeni olarak görülüyor ve hafızayı, düşünmeyi ve günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneğini etkiliyor. Beyne zarar veren birçok farklı hastalıktan kaynaklanabilen demansın küresel maliyetinin 2019 yılında 1,3 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu maliyetin 2030 yılına kadar 1,7 trilyon dolara, bakım maliyetlerindeki artışlar dahil edildiğinde ise 2,8 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor.

Alzheimer's Disease International'ın (ADI) internet sitesinde yer alan bilgilere göre, demans hastalarının yüzde 60'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor. Bu oranın 2050'ye kadar yüzde 71'e yükselmesi bekleniyor. Dünya genelinde her 3 saniyede bir yeni demans vakası ortaya çıkarken, demansın bir ülke olması halinde küresel maliyetleri bakımından Haziran 2024 itibarıyla dünyanın en büyük 17. ekonomisi olacağı değerlendiriliyor.

Tanı konulmamış vakalar dikkat çekiyor

ADI'ya göre araştırmalar, demansla yaşayan insanların çoğunun henüz resmi tanı almadığını gösteriyor. Yüksek gelirli ülkelerde demans vakalarının yalnızca yüzde 20 ila 50'si birinci basamak sağlık hizmetlerinde kayıt altına alınırken, bu tedavi açığının düşük ve orta gelirli ülkelerde çok daha büyük olduğu tahmin ediliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezinin (CDC) verilerine göre, Alzheimer hastalığının erken belirtileri genellikle 60 yaşından sonra ortaya çıkıyor ve yaş ilerledikçe risk de artıyor.

DSÖ'ye göre demans hastalığının kesin tedavisi bulunmuyor ancak riskin yüzde 45'e kadarı önlenebilir veya geciktirilebilir olarak görülüyor. Bu oranın tütün ve alkol kullanımı, sosyal izolasyon, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, yüksek tansiyon ve diyabet gibi değiştirilebilir risk faktörlerine bağlanabileceği değerlendiriliyor.