Brezilya'da ikinci tur: Bolsonaro mu, Lula mı?

Brezilya Başkanlık Seçimleri'nin ilk turunda, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun senatör oğlu Flavio Bolsonaro, yüzde 47,03 oy oranıyla 12 adaylı yarışta birinci sırada yer aldı. Mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise yüzde 45,16 ile ikinci sırada kalarak 25 Ekim'deki ikinci tura kalmayı başardı.

İki isim, Brezilya'yı önümüzdeki 4 yıl boyunca yönetecek lideri belirlemek için 25 Ekim'de yeniden sandık başına gidecek. Son anketler, 45 yaşındaki Flavio Bolsonaro ile 80 yaşındaki Lula'nın istatistiksel olarak başa baş durumda olduğunu gösteriyor.

2022 seçiminin gölgesi

2022 Brezilya Başkanlık Seçimleri'nde Jair Bolsonaro ile Lula yarışmış, ilk turda Lula, dönemin başkanı Bolsonaro'ya 5 puan fark atmış ancak ikinci turda Brezilya tarihinin en yakın farkıyla, 0,9 puan farkla Lula seçimleri kazanmıştı. Başkan Donald Trump'ın yakın müttefiklerinden Jair Bolsonaro sonucu kabul etmeyi reddederek 'Beni ancak Tanrı ya da ölüm görevden alabilir' demiş, destekçileri ABD'deki 6 Ocak Kongre Saldırısı'na benzer bir eylemle Brezilya Başkanlık Sarayı'nı, Kongre'yi ve Yüksek Mahkeme'yi basıp tahrip etmişti.

Lula'ya devir teslim töreninden hemen önce ABD'nin Florida eyaletine kaçan Jair Bolsonaro, burada 3 ay kaldıktan sonra Brezilya'ya geri döndü. 2025 yılında, seçilmiş Devlet Başkanı Lula da Silva'nın göreve başlamasını engellemek için darbe planlamak suçundan 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Jair Bolsonaro, tüm suçlamalardan bir af ile kurtulmak ve Brezilya'nın yeniden hakim gücü konumuna erişmek için oğlu Flavio Bolsonaro'yu aday gösterdi.

Adayların açıklamaları

İlk turun akşamı Brasília'da gazetecilere konuşan ve büyük sevinç yaşayan Flavio Bolsonaro, 'Anahtar kelime değişim. Brezilya artık buna daha fazla dayanamaz. Lula'nın İşçi Partisi dönemi, geride bir umutsuzluk tablosu bırakarak resmen sona ermiştir' dedi. São Paulo'da bulunan Lula ise sonucun kendisini şaşırttığını, ancak önümüzdeki haftalarda belirsizlik ve karanlık dolu bir geçmişin Brezilyası ile geleceğin Brezilyası'nı kıyaslayarak aradaki farkı kapatacağını söyledi.

Lula, 'İlk turda kazanacağıma inanıyordum, bunu daha önce de düşünmüştüm; itiraf etmeliyim. İkinci tur bir hakikat anıdır; Brezilya'nın gerçek tablosunu ortaya koyacağımız andır' ifadelerini kullandı. İlk turda kaybeden adayların çoğunluğunun sağ görüşlü olduğu ve seçmenlerinin ikinci turda Flavio Bolsonaro'ya kayacağı bekleniyor.

Kutuplaşmış toplum ve Trump faktörü

Trump'ın Flavio Bolsonaro'yu Beyaz Saray'da ağırlaması, Brezilya kamuoyu için net bir destek mesajı olarak değerlendiriliyor. Brezilya toplumunun yüzde 45'i Lula'ya asla oy vermeyeceğini, diğer yüzde 45'i ise Flavio Bolsonaro'ya asla oy vermeyeceğini belirtiyor; geri kalan yüzde 10'un tercihi ülkenin geleceğini belirleyecek.

2003-2010 yılları arasında iki dönem görev yaptıktan sonra 2023'te tekrar göreve dönen ve şimdi dördüncü dönem için yarışan Lula, kampanyasını ulusal egemenliği ve demokrasiyi savunmak ile günlük yaşamı daha uygun maliyetli hale getirmek üzerine kurdu. Son dört yılda gıda ve yakıt fiyatlarının yüksek seyretmesi ve hanehalkı borçlarının artması üzerine Lula, ailelere yönelik borç hafifletme adımları duyurdu ve milyonlarca Brezilyalıyı borç batağına sürükleyen çevrimiçi kumarı yasaklamak için harekete geçti.

Kampanyasının başında kendisini babasının daha ılımlı bir versiyonu olarak göstermeye çalışan Flavio Bolsonaro, 'Farklı bir Bolsonaro göreceksiniz' diyor. Tecavüzcüler için kimyasal hadım uygulamasını, en ağır suçlarda cezai ehliyet yaşının 14'e indirilmesini ve El Salvador Devlet Başkanı'nı örnek alarak dev hapishaneler inşa edilmesini vaat ediyor.

Trump, siyasi açıdan Bolsonaro ailesiyle müttefik olsa da Lula'dan 'iyi bir adam ve zeki biri' olarak övgüyle bahsetti; buna karşın Bolsonaro ailesinin talep ettiği çeşitli ekonomik ve diplomatik adımları attı. Lula, ikinci tur seçimlerinin demokrasi ve barbarlık arasında olduğunu söylerken, Flavio Bolsonaro Brezilya'yı özgürleştirmek istediğini ifade etti. Sonuç 25 Ekim'de belli olacak.