BMGK'de yeni BM Genel Sekreteri için renkli oylama
BM Güvenlik Konseyi, Antonio Guterres'in yerine geçecek aday için ilk kez renk kodlu ön oylama yaptı; Rebeca Grynspan en önde çıktı ancak kırmızı aleyhte oylar aldı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, bu yıl sonunda görev süresi dolacak Genel Sekreter Antonio Guterres'in yerine aday olacak 7 isim için 6. tur ön yoklamayı gerçekleştirdi. Kapalı toplantı şeklinde yapılan "straw poll" adlı bu oylamada ilk kez "renk kodlu" sistem kullanıldı ve 15 konsey üyesi adaylar hakkındaki görüşlerini ortaya koydu.
BMGK Dönem Başkanı ve Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, oylamanın ardından gazetecilere, sonuçların aday gösteren üye devletlerin ilgili daimi temsilcileri aracılığıyla her adaya bildirileceğini söyledi. Balta, Genel Kurul Başkanı'nın da ön yoklamanın yapıldığı konusunda bilgilendirileceğini belirtti. Bir sonraki ön yoklamanın ne zaman yapılacağının henüz belli olmadığını da ekledi.
Grynspan oylamada önde
Diplomatik kaynaklardan sızan resmi olmayan ilk bilgilere göre, Kosta Rikalı Rebeca Grynspan 9 "lehte", 5 "aleyhte" ve 1 "çekimser" oyla ön yoklamayı önde bitirdi. Ancak Grynspan için kullanılan aleyhte oyların 2'si "kırmızı renkli" çıktı. Grynspan'ı 8 "lehte", 6 "aleyhte" ve 1 "çekimser" oyla Rafael Grossi ve Carolyn Rodrigues Birkett takip etti; bu iki adayın da 2'şer kırmızı renkli aleyhte oy aldığı belirtildi.
Diğer adaylardan Macky Sall 5 "lehte", 10 "aleyhte" oy alırken, Olara Otunnu 4 "lehte", 10 "aleyhte", 1 "çekimser" oy aldı. Maria Fernanda Espinosa 3 "lehte", 9 "aleyhte", 3 "çekimser" oy alırken, Ivonne Baki yalnızca 1 "lehte", 14 "aleyhte" oy topladı. Grynspan ve Rodriques-Birkett'e 3 daimi üye "lehte" oy verirken, Grossi ve Sall'a 2, Otunnu ve Espinosa'ya ise daimi üyelerden 1'er "lehte" destek oyu çıktı.
ABD: En iyi adaya ihtiyacımız var
ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, oylama sonrası yaptığı açıklamada bölgesel rotasyona yönelik bir istek olduğunu anladıklarını belirterek, "Elbette en iyi aday bir kadınsa, bunu memnuniyetle karşılarız. Ama gerçekten sadece en iyi adaya ihtiyacımız var." dedi. Waltz, ülkelerin daha fazla aday göstermek istemesinin egemenlik hakları dahilinde olduğunu söyledi.
Waltz, sürecin bu takvim yılı içinde ve Guterres'in görev süresi sona ermeden önce tamamlanmasını tercih ettiklerini ifade etti. ABD'nin hangi adayı desteklediği sorusuna ise "Bu gizli." yanıtını verdi.
Renk kodlu oylamanın anlamı
Gizli yapılan ve resmi olmayan ön yoklamada, konsey üyeleri her aday için oy pusulasında "lehte", "aleyhte" ve "çekimser" seçeneklerinden birini işaretliyor. Bu oylama, bir sonraki BM Genel Sekreteri olmak için yarışan adaylara verilen desteği ölçmek amacıyla kullanılan bir test işlevi görüyor. Oylamanın ilk kez renk kodlu şekilde yapılması, adaylık yarışının gidişatı açısından ayrı bir önem taşıyor.
BM'nin 5 daimi üyesinin bir adaya kırmızı renkte "aleyhte" oy kullanması, bu üyelerin veto yetkisi bulunduğundan o adayın yarıştaki şansını azaltıyor. Ancak ön yoklamalar gayri resmi bir süreç olduğundan, kırmızı aleyhte oyların bir sonraki ön seçimde veya resmi oylamada tersine çevrilme ihtimali bulunuyor.
Yarışta 7 aday var
Guterres'in yerine geçmek için şu an Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall, BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu Başkanlığı yapan Maria Fernanda Espinosa, Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett, 1980'lerde BM Uganda Daimi Temsilciliği görevinde bulunmuş Olara Otunnu ve yarışa en son katılan Ekvadorlu siyasetçi ve diplomat Ivonne Baki yer alıyor. Grynspan, adaylığı için görevinden izin almış durumda.
15 üyeli BMGK'de yapılacak kapalı oturumlarda en az 9 "evet" oyu alan ve daimi üyeler ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'nın vetosuna takılmayan aday, BM Genel Kurulu'nun onayına sunulacak. BM Şartı Konsey'in birden fazla isim önermesini açıkça yasaklamasa da uzun süredir devam eden uygulama gereği BMGK'nin tek bir aday üzerinde anlaşarak Genel Kurul'a önermesi bekleniyor.
BMGK üyelerinin tek aday üzerinde mutabakata varmasının biraz zaman alacağı düşünülürken, yeni genel sekreterin en geç aralık ayında belli olması bekleniyor. 193 üyeli Genel Kurul'da çoğunluğun onayını alan aday, 1 Ocak 2027'de BM Genel Sekreteri olarak 5 yıllığına göreve başlayacak. 2016'dan bu yana iki dönemdir bu koltukta oturan Portekiz vatandaşı Guterres'in görev süresi 31 Aralık'ta sona eriyor.
